Składki ZUS dla nowych firm w 2026 r. — ulga na start, preferencyjny, Mały ZUS Plus

Pełny „duży ZUS" (1 926,76 zł/mies. społecznych i ok. 432 zł zdrowotnej w 2026 r.) potrafi zablokować start każdej małej firmy. Dlatego państwo oferuje trzy kolejne ulgi dla nowych przedsiębiorców: ulgę na start (6 miesięcy, płacisz tylko zdrowotną), preferencyjny ZUS (kolejne 24 miesiące, podstawa 30 % minimalnego wynagrodzenia = 1 441,80 zł i składki 456,18 zł/mies. z chorobową) oraz — zamiast skoku na duży ZUS — Mały ZUS Plus dla firm z rocznym przychodem do 120 000 zł. Łącznie daje to do 5,5 roku ulgowych składek, zanim trafisz na standardowe stawki.

Trzy etapy nowej firmy

1. Ulga na start (6 miesięcy od rozpoczęcia DG): zero składek społecznych, tylko zdrowotna minimum 432,54 zł/mies. Kod tytułu: 05 40.
2. Preferencyjny ZUS (24 miesiące — bezpośrednio po uldze na start lub od pierwszego dnia DG, jeśli rezygnujesz z ulgi na start): społeczne + FP od obniżonej podstawy 1 441,80 zł, zdrowotna wg ogólnych zasad. Kod: 05 70 (bez emerytury) / 05 72 (z emeryturą).
3. Mały ZUS Plus (opcjonalnie, max 3 lata w ciągu 5 kolejnych) lub duży ZUS: 1 926,76 zł + zdrowotna.

Wybór jest deklarowany w zgłoszeniu ZUS ZUA / ZZA w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia działalności. Brak zgłoszenia = automatycznie duży ZUS.

Ulga na start — 6 miesięcy tylko zdrowotnej

Przez pierwsze 6 pełnych miesięcy kalendarzowych od rozpoczęcia DG nie płacisz żadnych składek społecznych ani FP — tylko zdrowotną. Warunek: w ostatnich 60 miesiącach nie prowadziłeś pozarolniczej DG i nie świadczysz usług dla byłego pracodawcy (z ostatnich 2 lat). Zgłoszenie ZUS ZZA z kodem 05 40.

Ulga na start jest dobrowolna — możesz z niej zrezygnować i od razu wejść w preferencyjny. Czego nie dostajesz bez składek społecznych: prawa do zasiłków (chorobowe, opiekuńcze, macierzyńskie), miesięcy do stażu emerytalnego ani dobrowolnej chorobowej. Jeśli planujesz w pierwszym roku ciążę, choroby albo urlop macierzyński — lepiej pominąć ulgę na start i przejść od razu w preferencyjny.

Preferencyjny ZUS — kto może skorzystać

Z preferencyjnego możesz korzystać, jeśli łącznie spełniasz trzy warunki (art. 18a ustawy systemowej):

• w ciągu 60 miesięcy przed rozpoczęciem DG nie prowadziłeś innej działalności (albo to pierwsza DG w życiu);
• nie wykonujesz czynności na rzecz byłego pracodawcy, u którego w tym samym roku kalendarzowym lub w roku poprzednim pracowałeś na etacie albo zleceniu wchodzącym do podstawy składek;
• nie masz równoległej innej działalności dającej prawo do ulg.

Preferencyjny trwa 24 miesiące kalendarzowe, liczone od pierwszego pełnego miesiąca działalności (jeśli startujesz np. 15 marca, licznik rusza od 1 kwietnia i kończy się 31 marca po 2 latach).

Podstawa i składki preferencyjne 2026

Podstawa wymiaru = 30 % minimalnego wynagrodzenia. W 2026 r. minimalne = 4 806 zł, więc podstawa preferencyjna = 1 441,80 zł/mies. przez cały rok (brak zmiany śródrocznej).

*Fundusz Pracy jest zwolniony, gdy podstawa jest niższa od minimalnego wynagrodzenia (a 1 441,80 zł to 30 % z 4 806 zł — znacznie mniej niż minimalne).

Zdrowotna jest taka sama jak w dużym ZUS-ie (minimum 432,54 zł przy skali / liniowym / karcie; progowa 498,35–1 495,04 zł przy ryczałcie). Całość idzie jednym przelewem na NRS do 20. dnia każdego miesiąca.

Co po 24 miesiącach — duży ZUS czy Mały ZUS Plus?

Kończąc preferencyjny automatycznie wchodzisz w duży ZUS, chyba że zgłosisz się do Małego ZUS Plus. Warunki MZP (art. 18c ustawy systemowej):

• przychód w poprzednim roku kalendarzowym ≤ 120 000 zł;
• DG prowadzona co najmniej 60 dni w poprzednim roku;
• nie świadczysz usług dla byłego pracodawcy z ostatniego roku;
• nie korzystałeś z MZP przez ostatnie 3 lata w ciągu 5 lat kalendarzowych.

Podstawa MZP zależy od średniomiesięcznego dochodu poprzedniego roku i mieści się w przedziale 1 441,80–5 652 zł. Przy bardzo niskim dochodzie masz niemal preferencyjną składkę; przy dochodzie ~10 000 zł/mies. wchodzisz już niemal na duży ZUS. MZP można wykorzystać maksymalnie 3 lata w każdym 5-letnim okresie, potem wraca duży ZUS.

Zgłoszenie do ZUS — ZUA / ZZA i terminy

Zgłoszenie składasz w ciągu 7 dni od rozpoczęcia DG:

• ZUS ZUA — pełne zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego (duży ZUS 05 10 / preferencyjny 05 70);
• ZUS ZZA — zgłoszenie tylko do zdrowotnego (ulga na start 05 40);
• ZUS ZCNA — zgłoszenie członków rodziny (małżonek, dzieci) do ubezpieczenia zdrowotnego.

Formularze składasz elektronicznie przez PUE ZUS / eZUS, przez aplikację „mój ZUS" albo — najczęściej — razem z wnioskiem CEIDG-1 w urzędzie gminy / online przez biznes.gov.pl (wtedy ZUS sam wygeneruje ZUA na podstawie danych z CEIDG). Po rejestracji ZUS wysyła informację o NRS — numer rachunku składkowego sprawdź też przez eskladka.pl przed pierwszym przelewem (szczegóły).

Ryzyka preferencyjnego — co tracisz

Niska podstawa = niskie świadczenia. Warto to przemyśleć, jeśli:

• planujesz ciążę i urlop macierzyński — zasiłek macierzyński to 80 % / 100 % podstawy wymiaru. Przy preferencyjnym 1 441,80 zł dostaniesz ok. 1 153 zł/mies. netto przez 52 tygodnie — zauważalnie mniej niż od pełnej podstawy (4 522 zł). Można w miesiącu porodu zadeklarować wyższą podstawę (maks. 23 550 zł w 2026 r.), ale liczy się średnia z 12 miesięcy;
• masz wysokie ryzyko chorobowe — zasiłek chorobowy 80 % × 1 441,80 = 1 153 zł/mies., zamiast 4 522 zł przy dużym ZUS;
• zbliżasz się do emerytury — 24 miesiące niskiej podstawy obniżają kapitał emerytalny o kilka tysięcy złotych.

Dla 90 % startujących przedsiębiorców preferencyjny i tak się opłaca — oszczędność 1 470 zł/mies. przez 2 lata = 35 280 zł — ale warto policzyć świadomie.

Najczęstsze pytania

Czy mogę zadeklarować wyższą podstawę niż 1 441,80 zł? Tak — górny limit to 250 % prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (23 550 zł w 2026 r.), ale tracisz korzyść preferencyjnego. Najczęstszy przypadek: kobiety planujące ciążę podnoszą podstawę na kilka miesięcy przed porodem, żeby średnia z 12 miesięcy poszła w górę.

Pracowałem u klienta na etacie rok temu, teraz przechodzę na B2B — mogę mieć preferencyjny? Nie, jeśli świadczysz te same czynności (art. 18a ust. 2 pkt 2). Wyłączenie obejmuje byłego pracodawcę z bieżącego lub poprzedniego roku kalendarzowego. Jeżeli zmieniasz zakres usług albo pracowałeś wcześniej niż 2 lata wstecz — preferencyjny przysługuje.

24 miesiące kalendarzowe czy 2 lata dokładnie? 24 pełne miesiące kalendarzowe. Jeśli startujesz 15 marca 2026 r., preferencyjny obowiązuje od 1 kwietnia 2026 r. do 31 marca 2028 r. — część marca 2026 r. rozliczasz proporcjonalnie.

Czy mogę przejść ze skali na ryczałt w trakcie preferencyjnego? Tak — zmiana formy opodatkowania nie wpływa na prawo do preferencyjnego ZUS-u. Zmiana ma za to duży wpływ na składkę zdrowotną (inna metoda liczenia).

Zobacz też

• Duży ZUS 2026 — 1 926,76 zł składek społecznych
• e-Składka i Numer Rachunku Składkowego (NRS)
• Zwolnienie chorobowe samozatrudnionego — składka 35,32 zł przy preferencyjnym
• Jak założyć działalność gospodarczą — krok po kroku
• Formy opodatkowania — skala, liniowy, ryczałt