Formy opodatkowania jednoosobowej działalności w 2026 roku

Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą (JDG) w Polsce w 2026 r. rozlicza podatek dochodowy w jednej z czterech form. Trzy z nich (skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt ewidencjonowany) są w pełni dostępne dla każdego nowego przedsiębiorcy. Czwarta — karta podatkowa — od 1 stycznia 2022 r. jest zamknięta dla nowych podatników; mogą z niej korzystać wyłącznie ci, którzy rozliczali się w ten sposób 31 grudnia 2021 r. i zachowali ciągłość.

Którą formę wybrać w 2026 r.?

Decyzja zależy od trzech zmiennych: wysokości dochodu, udziału kosztów w przychodzie oraz dostępności ulg (ulga na dzieci, wspólne rozliczenie z małżonkiem, IP Box, B+R).

  • Skala opłaca się przy niskich i średnich dochodach, gdzie liczy się kwota wolna (30 000 zł) oraz dostęp do ulg. Działa zawsze, gdy łączny dochód mieści się w pierwszym progu (120 000 zł) lub korzystasz z ulg prorodzinnych / wspólnego rozliczenia.
  • Liniowy opłaca się zwykle powyżej ok. 120 000 – 150 000 zł dochodu rocznego, gdy nie korzystasz z ulg podatkowych. Plus: niższa składka zdrowotna (4,9 % zamiast 9 %).
  • Ryczałt opłaca się, gdy masz niski udział kosztów (usługi zdalne, IT, najem, wynajem pojazdów, edukacja, medycyna). Składka zdrowotna ma trzy progi zależne od rocznego przychodu, bez związku z dochodem.
  • Karta podatkowa — nie dotyczy nowych podatników. Dla „starych" kontynuujących kwota podatku jest ustalana przez naczelnika US i nie zależy od realnych przychodów.

Składka zdrowotna 2026 — krótko

Od 1 stycznia 2026 r. kończy się przejściowa ulga liczenia minimalnej składki od 75 % minimalnego wynagrodzenia — minimalna podstawa wraca do 100 %. Przy płacy minimalnej 4 806 zł brutto daje to ok. 432,54 zł/mc dla skali i liniowego.

  • Skala: 9 % dochodu za miesiąc poprzedni (min. 432,54 zł).
  • Liniowy: 4,9 % dochodu (min. 432,54 zł). Możliwość odliczenia części zapłaconych składek od dochodu w określonym limicie.
  • Ryczałt: trzy progi od rocznego przychodu — 60 % / 100 % / 180 % przeciętnego wynagrodzenia (dla przychodów do 60 000 zł, 60 000,01 – 300 000 zł, powyżej 300 000 zł).
  • Karta: 9 % od 75 % minimalnego wynagrodzenia, bez możliwości odliczenia.

Terminy wyboru i zmiany formy opodatkowania

Wybór formy opodatkowania na dany rok składasz:

  • przy rejestracji działalności — w CEIDG-1 (do formularza wybierasz skalę, liniowy albo ryczałt),
  • przy zmianie formy — do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód w nowym roku (dla większości przedsiębiorców to 20 lutego), a jeżeli pierwszy przychód osiągnąłeś w grudniu — do końca roku.

Oświadczenie składa się na piśmie do właściwego naczelnika urzędu skarbowego albo elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy / biznes.gov.pl.

Ulgi niezwiązane z formą — ale warte uwagi

  • IP Box — preferencyjne opodatkowanie 5 % kwalifikowanych dochodów z praw własności intelektualnej (np. autorskie prawo do programu komputerowego). Dostępne przy skali i liniowym, rozliczane w PIT-36/PIT-36L.
  • Ulga B+R — odliczenie kosztów kwalifikowanych działalności badawczo-rozwojowej. Skala i liniowy.
  • Ulga na ZUS (start) oraz ulga dla młodych (do 26. roku życia) — zależne od statusu, nie formy.

Zobacz też