Skala podatkowa w 2026 r. (zasady ogólne)
Skala podatkowa (nazywana też zasadami ogólnymi) to domyślna forma opodatkowania w jednoosobowej działalności gospodarczej. Podstawą jest dochód — różnica między przychodami a kosztami ich uzyskania — ustalany na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub ksiąg rachunkowych.
Stawki i progi na 2026 r.
- 12 % — od dochodu do 120 000 zł, pomniejszone o kwotę zmniejszającą podatek 3 600 zł,
- 32 % — od nadwyżki dochodu ponad 120 000 zł (tj. 10 800 zł stałego podatku dla pierwszego progu plus 32 % od kwoty powyżej 120 000 zł).
Kwota wolna od podatku: 30 000 zł — przy dochodzie do tej kwoty realny podatek wynosi 0 zł, bo 12 % × 30 000 zł = 3 600 zł, czyli dokładnie kwota zmniejszająca.
Szczegóły: Progi podatkowe 2026 oraz Kwota wolna od podatku 2026.
Składka zdrowotna
Od 1 stycznia 2026 r. przedsiębiorca na skali płaci składkę zdrowotną w wysokości 9 % dochodu z miesiąca poprzedniego, nie mniej niż 9 % minimalnego wynagrodzenia (ok. 432,54 zł/mc przy płacy minimalnej 4 806 zł brutto). Składka nie podlega odliczeniu od podatku.
Zaliczki w trakcie roku
Masz dwa warianty wpłacania zaliczek na PIT:
- miesięcznie lub kwartalnie — liczone od faktycznego dochodu narastająco (kwartalne dostępne dla tzw. małych podatników i rozpoczynających działalność),
- zaliczki uproszczone — stałe kwoty miesięczne w wysokości 1/12 podatku z zeznania sprzed dwóch lat (dla kontynuujących działalność).
Rozliczenie roczne
Zeznanie za rok podatkowy składasz na formularzu PIT-36 w terminie do 30 kwietnia roku następnego. Jeśli prowadzisz jednocześnie inne źródła dochodu opodatkowane na skali (umowa o pracę, zlecenia), rozliczasz je w jednym PIT-36.
Zalety skali podatkowej
- kwota wolna 30 000 zł,
- dostęp do wszystkich ulg podatkowych — na dzieci, rehabilitacyjnej, termomodernizacyjnej, IKZE, darowizn, B+R, IP Box, abolicyjnej,
- możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko — zwykle obniża podatek, jeśli jeden z małżonków zarabia dużo mniej lub nie zarabia wcale,
- koszty uzyskania przychodu pomniejszają podstawę — warto przy dużych inwestycjach, wynajmie biura, zakupach sprzętu,
- strata z poprzednich lat może obniżyć dochód do opodatkowania w kolejnych 5 latach.
Wady skali
- próg 32 % od dochodu powyżej 120 000 zł — przy wysokich dochodach realne obciążenie rośnie szybciej niż przy liniowym,
- składka zdrowotna 9 % (nie 4,9 % jak przy liniowym), bez odliczenia,
- łączysz dochody ze wszystkich źródeł na skali — dochód z etatu + działalności może szybko wpadać w drugi próg.
Kiedy skala się opłaca?
W uproszczeniu — jeśli łączny dochód z działalności w roku nie przekroczy ok. 120 000 – 140 000 zł, albo korzystasz z ulgi prorodzinnej/wspólnego rozliczenia, albo ponosisz znaczne koszty. Powyżej tego progu bez ulg zwykle korzystniejszy jest podatek liniowy. Sprawdź też ryczałt, jeżeli masz niski udział kosztów.