Progi podatkowe w 2026 r. — skala 12/32 % i danina solidarnościowa
Polska skala podatkowa w 2026 r. składa się z trzech realnych „progów": kwoty wolnej 30 000 zł (stawka 0 %), pierwszego progu do 120 000 zł (stawka 12 %), drugiego progu powyżej 120 000 zł (stawka 32 %). Do tego dochodzi czwarty próg nieformalny — danina solidarnościowa 4 % od nadwyżki dochodu ponad 1 milion zł rocznie. Stawki nie zmieniają się od 2022 r., ale pełno jest wokół nich pytań — jak się liczą, czy można je ominąć, co ze wspólnym rozliczeniem, kiedy opłaca się liniowy.
Trzy progi skali PIT 2026
- Do 30 000 zł rocznie — kwota wolna od podatku, faktyczna stawka 0 %. Mechanizm: obliczony PIT pomniejsza się o kwotę zmniejszającą 3 600 zł rocznie (12 % × 30 000 zł).
- Od 30 001 zł do 120 000 zł — stawka 12 %. Podatek wynosi 12 % od podstawy minus 3 600 zł kwoty zmniejszającej.
- Ponad 120 000 zł — stawka 32 % od nadwyżki. Formuła: 10 800 zł (podatek od pierwszego progu po kwocie zmniejszającej) + 32 % × (dochód − 120 000 zł).
Przykłady liczbowe
Trzy typowe sytuacje w 2026 r. — zakładamy dochód już po odjęciu składek społecznych i kosztów uzyskania przychodu.
Dochód 25 000 zł rocznie. Poniżej kwoty wolnej. Podatek: 25 000 × 12 % − 3 600 = 0 zł (liczony podatek ujemny zeruje się). Efektywna stawka 0 %.
Dochód 80 000 zł rocznie. W pierwszym progu. Podatek: 80 000 × 12 % − 3 600 = 9 600 − 3 600 = 6 000 zł. Efektywna stawka 7,5 %.
Dochód 200 000 zł rocznie. W drugim progu. Podatek: 10 800 zł (pierwsze 120 000 po kwocie zmniejszającej) + 32 % × 80 000 zł = 10 800 + 25 600 = 36 400 zł. Efektywna stawka 18,2 %.
Kwota zmniejszająca i PIT-2
Kwota zmniejszająca to 3 600 zł rocznie lub 300 zł miesięcznie. Bierze się stąd, że 12 % × 30 000 zł kwoty wolnej = 3 600 zł — tę wartość fiskus odcina „na starcie". Jeżeli chcesz, aby pracodawca stosował ją już na etapie miesięcznej zaliczki, składasz mu PIT-2. Od 2023 r. PIT-2 możesz podzielić między maksymalnie trzech płatników: 1/12 (300 zł), 1/24 (150 zł) lub 1/36 (100 zł) u każdego. Bez PIT-2 zaliczka jest wyższa, a nadwyżkę odzyskujesz w zeznaniu rocznym. Uwaga — kwota zmniejszająca działa tylko przy skali; liniowy 19 %, ryczałt i karta jej nie mają.
Wspólne rozliczenie małżonków
Jeśli tylko jedno z małżonków przekracza pierwszy próg, wspólne rozliczenie sumuje wasze dochody i dzieli przez dwa. Przykład: mąż zarabia 200 000 zł, żona 30 000 zł, razem 230 000 zł. Rozliczenie indywidualne: mąż 36 400 zł + żona 0 zł = 36 400 zł. Wspólne: (230 000 / 2) × skala × 2 = 115 000 zł × 12 % − 3 600 = 10 200 zł × 2 = 20 400 zł. Oszczędność 16 000 zł — właśnie dlatego wspólne rozliczenie się opłaca, jeśli jeden małżonek zarabia znacznie więcej. Warunek: przez cały rok trwa wspólność majątkowa i związek małżeński. Takie rozliczenie nie jest dostępne, jeśli któryś z małżonków wybrał liniowy 19 % lub ryczałt.
Danina solidarnościowa — czwarty próg
Od 2019 r. osoby z dochodem powyżej 1 000 000 zł rocznie płacą dodatkowo 4 % od nadwyżki. W 2026 r. mechanizm bez zmian. Podstawa: suma dochodów (m.in. skala, liniowy, kapitały pieniężne, zyski z akcji) pomniejszona o składki społeczne. Próg 1 mln zł jest indywidualny — wspólne rozliczenie go nie „rozmywa". Daninę deklarujesz na DSF-1 do 30 kwietnia roku następnego, niezależnie od PIT-36/36L/37/38.
Przykład: dochód 1 500 000 zł na skali. PIT: 10 800 + 32 % × 1 380 000 = 452 400 zł. Danina solidarnościowa: 4 % × 500 000 = 20 000 zł. Łącznie: 472 400 zł (31,5 % efektywnej stawki).
Jak uniknąć drugiego progu — liniowy i ryczałt
Przedsiębiorca, który regularnie przekracza 120 000 zł dochodu, powinien rozważyć zmianę formy. Podatek liniowy 19 % nie ma drugiego progu — 19 % od każdej złotówki dochodu, niezależnie od wysokości. Minus: nie można rozliczać się wspólnie z małżonkiem i korzystać z kwoty wolnej. Drugi wariant: ryczałt ewidencjonowany od przychodów — stawka zależy od branży (2–17 %), liczona od przychodu, nie dochodu — opłaca się, gdy realne koszty są niskie. Zmianę formy zgłaszasz do naczelnika US do 20 stycznia danego roku. Szczegóły w artykule o formach opodatkowania.
Ulgi, które obniżają podatek
W skali 2026 r. dostępne są m.in.: ulga na dzieci (1 112 zł na pierwsze i drugie dziecko, 2 000 zł na trzecie, 2 700 zł na czwarte i kolejne), ulga dla rodzin 4+ (PIT-0 do 85 528 zł każdy rodzic, którego dzieci liczą co najmniej czworo), ulga dla seniora (PIT-0 do 85 528 zł, jeżeli senior w wieku emerytalnym dalej pracuje i nie pobiera emerytury), ulga dla młodych (PIT-0 do 85 528 zł dla osób do 26. roku życia), ulga na powrót (PIT-0 dla repatriantów przez 4 lata). Ulgi łączą się z kwotą wolną i wspólnym rozliczeniem, ale nie działają w ryczałcie i tylko wybiórczo w liniowym.
FAQ
Jak sprawdzić, czy przekroczyłem drugi próg?
Pilnuj sumy dochodów (brutto minus składki społeczne minus koszty) w trakcie roku. Pracodawca zacznie pobierać 32 % zaliczki od miesiąca, w którym Twoja podstawa od początku roku przekroczy 120 000 zł. Możesz też złożyć PIT-2A z wnioskiem o pobieranie 32 % od razu, żeby uniknąć niedopłaty w rocznym rozliczeniu.
Kiedy nie opłaca się wspólne rozliczenie?
Gdy oboje małżonkowie mieszczą się w pierwszym progu albo gdy jeden ma liniówkę/ryczałt. W pierwszym przypadku wspólne rozliczenie nic nie daje; w drugim — jest niedostępne.
Czy próg 120 000 zł dotyczy przychodu czy dochodu?
Dochodu po odjęciu składek społecznych i kosztów uzyskania przychodu. Dla etatowca liczy się zasadniczo brutto minus składki minus 3 000 zł KUP rocznie. Dla przedsiębiorcy — przychód minus koszty firmowe minus składki społeczne.
Czy danina solidarnościowa obejmuje dochody z liniówki?
Tak. DSF-1 sumuje dochody ze wszystkich źródeł opodatkowania (skala, liniowy, kapitały pieniężne) i jeśli suma po pomniejszeniu o składki przekracza 1 mln zł — płacisz 4 % od nadwyżki.