Składki ZUS dla przedsiębiorcy w 2026 r. — ile i jak zapłacisz

„Duży ZUS" to standardowe składki społeczne, które płaci każdy przedsiębiorca po zakończeniu 24 miesięcy preferencyjnego ZUS-u (i każdy, kto nigdy z preferencyjnego nie korzystał). W 2026 r. przy minimalnej podstawie 5 652 zł (60 % prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia 9 420 zł) suma składek społecznych i Funduszu Pracy wynosi 1 926,76 zł/mies. — do tego doliczysz jeszcze składkę zdrowotną (minimum 432,54 zł dla skali / liniowego / karty, progowo 498,35–1 495,04 zł dla ryczałtu). Dwie nowości, które zmieniają rachunek kosztów od 2024–2026 r.: wakacje składkowe (RWS — 1 miesiąc w roku finansowany z budżetu państwa) oraz powrót do minimum zdrowotnego od 100 % minimalnego wynagrodzenia (a nie 75 %, jak było w 2025 r.).

Kto płaci duży ZUS

„Duży ZUS" obowiązuje każdego przedsiębiorcę, który nie kwalifikuje się do żadnej z ulg:

• po 24 miesiącach preferencyjnego ZUS-u — automatyczne przejście;
• przedsiębiorcy, którzy w ciągu 60 miesięcy przed rozpoczęciem działalności prowadzili już inną DG (wyłączenie z preferencyjnego);
• świadczący usługi dla byłego pracodawcy, u którego pracowali w ciągu ostatnich 12 miesięcy na etacie lub zleceniu (art. 18a ust. 2 ustawy systemowej);
• po wyczerpaniu 3 lat Małego ZUS Plus w ramach 5-letniego okresu;
• firmy z przychodem rocznym > 120 000 zł (próg MZP).

Kod tytułu ubezpieczenia dla dużego ZUS-u to 05 10 (bez prawa do emerytury/renty) lub 05 11 (z ustalonym prawem do emerytury/renty).

Podstawa wymiaru składek 2026

Podstawą wymiaru składek społecznych w dużym ZUS-ie jest 60 % prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia na dany rok. Na 2026 r. prognoza to 9 420 zł, więc minimalna podstawa = 5 652 zł/mies. Możesz zadeklarować więcej (do 250 % prognozowanego przeciętnego = 23 550 zł), żeby podnieść przyszłą emeryturę, ale w praktyce 99 % przedsiębiorców trzyma się minimum.

Tabela składek społecznych + Fundusz Pracy 2026

*Stawka wypadkowa 1,67 % dotyczy płatników zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego do 9 osób (stawka ryczałtowa). Firmy zatrudniające ≥ 10 osób mają stawkę indywidualną ustalaną przez ZUS wg klasy ryzyka — od 0,67 % do 3,33 %.

Chorobowa jest dobrowolna — ale bez niej nie dostaniesz zasiłku chorobowego, opiekuńczego ani macierzyńskiego. Szczegóły w artykule o zwolnieniu chorobowym samozatrudnionego.

Składka zdrowotna 2026 — skala, liniowy, ryczałt

Zdrowotna nie jest częścią tabeli społecznych — liczy się ją odrębnie, w zależności od formy opodatkowania. Od 1.02.2026 r. wróciła zasada, że minimum = 9 % × 100 % minimalnego wynagrodzenia (w 2025 r. było 75 %), co daje minimalną składkę 432,54 zł/mies.

• Skala podatkowa: 9 % dochodu poprzedniego miesiąca, nie mniej niż 432,54 zł. Bez odliczenia — ani od dochodu, ani od podatku.
• Podatek liniowy: 4,9 % dochodu, nie mniej niż 432,54 zł. Odliczenie od dochodu lub zaliczenie w koszty do limitu 14 100 zł/rok (2026).
• Karta podatkowa: 9 % × minimalne wynagrodzenie = 432,54 zł/mies. (stała kwota).
• Ryczałt (trzy progi, liczony od przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kw. 2025 = 9 228,64 zł):
  • do 60 000 zł przychodu rocznego: 498,35 zł/mies. (60 % × 9 228,64 × 9 %);
  • 60 000–300 000 zł: 830,58 zł/mies. (100 %);
  • powyżej 300 000 zł: 1 495,04 zł/mies. (180 %).

Zdrowotna wchodzi do tego samego przelewu co społeczne — jedna wpłata na NRS (e-Składka).

Wakacje składkowe (RWS) 2026

Od 1.11.2024 r. każdy mikroprzedsiębiorca (do 9 osób, przychód roczny ≤ równowartość 2 mln EUR) może raz w roku skorzystać z wakacji składkowych — miesiąca zwolnienia z opłacania własnych składek społecznych i FP. Składki za ten miesiąc finansuje budżet państwa, więc:

• miesiąc wlicza się do stażu emerytalnego;
• zachowujesz ciągłość ubezpieczenia chorobowego (do 90-dniowego okresu wyczekiwania);
• prowadzisz normalnie działalność (firma nie zostaje zawieszona);
• składkę zdrowotną opłacasz sam — RWS obejmuje tylko społeczne + FP.

Wniosek RWS składasz wyłącznie elektronicznie przez PUE ZUS / eZUS w miesiącu poprzedzającym wybrany miesiąc zwolnienia (np. wniosek do 31 stycznia na luty). Oszczędność 2026: ok. 1 926,76 zł społecznych razy jeden miesiąc = tyle zostaje w kieszeni.

Mały ZUS Plus — alternatywa po preferencyjnym

Jeżeli po 24 miesiącach preferencyjnego masz przychód roczny poniżej 120 000 zł, zamiast skakać na duży ZUS możesz przejść na Mały ZUS Plus (MZP). Podstawa wymiaru MZP zależy od dochodu z roku poprzedniego i mieści się w przedziale 1 441,80–5 652 zł (nie mniej niż 30 % min. wynagrodzenia, nie więcej niż 60 % prognozowanego przeciętnego). MZP przysługuje maksymalnie przez 3 lata w ciągu 5 kolejnych — potem automatycznie duży ZUS. Porównanie szczegółowe w artykule o preferencyjnym ZUS i Małym ZUS Plus.

Termin płatności i e-Składka

Samozatrudnieni (JDG bez pracowników) opłacają składki do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni (np. za marzec — do 20 kwietnia). Płatnicy zatrudniający pracowników — do 15. dnia. Jeden łączny przelew obejmuje społeczne, zdrowotne, FP, FGŚP i FEP — idzie na indywidualny Numer Rachunku Składkowego (NRS). Szczegóły w artykule e-Składka i NRS.

Opóźnienie o 1 dzień nie wyklucza z dobrowolnej chorobowej (tak było do 2021 r. — obecnie wyklucza tylko brak wpłaty, nie samo opóźnienie), ale generuje odsetki za zwłokę 14,5 % r. (2026).

Limit 30-krotności — górna granica emerytalno-rentowej

Roczna podstawa składek emerytalnych i rentowych jest ograniczona do 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia = 30 × 9 420 = 282 600 zł (2026). Po przekroczeniu tej kwoty w ciągu roku (liczone łącznie ze wszystkich tytułów: DG, etat, zlecenia) składki emerytalna i rentowa przestają być naliczane — dalej płacisz tylko chorobową, wypadkową, FP i zdrowotną. Przedsiębiorcy o wysokich dochodach mogą zaoszczędzić kilka tysięcy złotych rocznie.

Najczęstsze pytania

Czy muszę płacić chorobową? Nie — jest dobrowolna. Ale bez niej nie masz prawa do zasiłku chorobowego, opiekuńczego ani macierzyńskiego. 138,47 zł/mies. za 80 % podstawy w razie choroby to zwykle się opłaca — kalkulacja w artykule o chorobowej dla samozatrudnionych.

Czy wakacje składkowe obniżają emeryturę? Nie — składki emerytalne za miesiąc wakacji opłaca budżet państwa od minimalnej podstawy (60 % prognozowanego przeciętnego), więc na koncie emerytalnym pojawia się odpowiedni zapis. Miesiąc wlicza się też do stażu.

Co, jeśli zatrudniam pracownika — płacę swoje składki dwoma przelewami? Nie. Jeden łączny przelew obejmuje wszystkie fundusze — i twoje własne, i te za pracownika. Wyjątek: zatrudnienie niani w ramach umowy uaktywniającej — tam dwa rachunki NRS (zakres 1-39 i 40-49).

Co jeśli zapomnę zapłacić do 20. dnia? Odsetki za zwłokę (14,5 % r. = ok. 0,04 %/dzień × kwota). Dobrowolna chorobowa nie wyklucza się z powodu opóźnienia — wyklucza się tylko przy braku zapłaty albo zbyt niskiej kwocie (po zastosowaniu przelewu proporcjonalnego). Warto skonfigurować zlecenie stałe w banku na 15.–17. dzień miesiąca.

Zobacz też

• Preferencyjny ZUS dla nowych firm — 456,18 zł przez 24 miesiące
• e-Składka i NRS — jeden przelew za ZUS
• Zwolnienie chorobowe samozatrudnionego — składka 138,47 zł, zasiłek 80 %/100 %
• Formy opodatkowania DG — skala, liniowy, ryczałt, karta
• Koszty prowadzenia jednoosobowej DG 2026