Samozatrudnienie 2026 — kalkulatory B2B, ZUS, VAT i PIT

Zamiana etatu na jednoosobową działalność gospodarczą to decyzja, w której o wyniku finansowym przesądzają szczegóły: wybrana forma opodatkowania, składka zdrowotna, ulgi ZUS, koszty uzyskania przychodu, a od 2026 r. także KSeF i nowy limit zwolnienia z VAT. Ten serwis zbiera kalkulatory i przewodniki ułożone pod realne pytania, które zadaje sobie freelancer, kontraktor IT albo przedsiębiorca przechodzący na B2B.

Poniżej znajdziesz trzy najczęściej uruchamiane kalkulatory, podsumowanie zmian w prawie na 2026 r. oraz spis przewodników, które pomogą Ci policzyć realną stawkę godzinową i miesięczny „na rękę” z uwzględnieniem całego obciążenia podatkowo-składkowego.

Najpopularniejsze kalkulatory

Znam kwotę faktury i chcę obliczyć zysk po odliczeniu kosztów, ZUS i podatku » Wiem, ile chcę zarobić „na rękę” — policz, na jaką kwotę wystawić fakturę » Porównaj formy zatrudnienia: etat, zlecenie, dzieło, B2B — co daje najwięcej na rękę »

Pomocniczo przydają się też: kalkulator VAT (stawki 23, 8, 5 %) oraz kalkulator progów podatkowych (kwota wolna 30 000 zł, próg 120 000 zł).

Co zmieniło się w 2026 r.

Minimalne wynagrodzenie 4 806 zł brutto (stawka godzinowa 31,40 zł) — bezpośrednio wpływa na preferencyjny ZUS (podstawa 1 441,80 zł) oraz minimalną miesięczną składkę zdrowotną.
Limit zwolnienia podmiotowego z VAT podniesiony do 240 000 zł rocznej sprzedaży (wcześniej 200 000 zł) — szczegóły i formularz VAT-R.
KSeF obowiązkowy od 1 kwietnia 2026 r. dla większości przedsiębiorców (duzi podatnicy od 1 lutego, mikropodatnicy z fakturowaniem do 10 000 zł miesięcznie — od 1 stycznia 2027 r.). Obowiązek odbioru faktur w KSeF obejmuje wszystkich czynnych podatników VAT już od lutego.
Nowe limity amortyzacji samochodu osobowego zależne od emisji CO₂: 225 000 zł (elektryczne/wodorowe), 150 000 zł (poniżej 50 g CO₂/km), 100 000 zł (pozostałe). Te same progi rządzą leasingiem operacyjnym i najmem długoterminowym — więcej w artykule o kosztach JDG.
Odliczenie składki zdrowotnej na podatku liniowym: 14 100 zł rocznie (wzrost z 12 900 zł w 2025 r.).
Mały ZUS Plus — pozostaje limit 120 000 zł przychodu rocznego, ale od 2026 r. obowiązują nowe zasady naliczania 36-miesięcznego okresu korzystania w oknie 60 miesięcy.

Przewodniki dla jednoosobowej działalności

Jeśli dopiero rozważasz firmę albo zmianę formy rozliczeń, zacznij od podstaw i przejdź w głąb tylko tam, gdzie widzisz wpływ na własną sytuację:

Plusy i minusy samozatrudnienia — bilans argumentów przed decyzją.
Pułapki samozatrudnienia — na co uważać, żeby US nie zakwestionował B2B jako ukrytego etatu.
Jak założyć firmę krok po kroku — CEIDG-1, wybór kodów PKD, ZUS, VAT-R, rachunek firmowy.
Formy opodatkowania JDG — skala, podatek liniowy, ryczałt ewidencjonowany; kiedy która się opłaca.
ZUS preferencyjny i Ulga na start — 6 + 24 miesięcy niższych składek.
Rejestracja jako podatnik VAT — kiedy się opłaca, jak wypełnić VAT-R, JPK_V7, biała lista.
Koszty samozatrudnienia — co można zaliczyć w koszty, limity samochodu i biura w domu.
Etat oraz progi podatkowe — punkty odniesienia do porównań.

Dla kogo jest ta strona

Kalkulatory i przewodniki przygotowaliśmy z myślą o:

Pracownikach rozważających przejście na B2B — którzy chcą sprawdzić, jaka stawka kontraktowa odpowiada ich obecnej pensji „na rękę”, z uwzględnieniem urlopu, chorobowego i braku ZUS po stronie pracodawcy.
Freelancerach i specjalistach IT — którzy fakturują kilku klientów i muszą zdecydować między skalą, liniowym a ryczałtem oraz ocenić sens rejestracji VAT.
Początkujących przedsiębiorcach — dla których kluczowe są preferencyjny ZUS, Ulga na start, limit VAT 240 000 zł i obowiązki wokół KSeF.
Rodzicach wracających z urlopu rodzicielskiego i osobach po 55. roku życia — które korzystają z „ulgi dla powracających” i preferencji PIT-0.

Jak liczymy

Wszystkie kalkulatory opierają się na aktualnych stawkach ZUS, składce zdrowotnej i skali PIT obowiązującej w 2026 r. Stałe (min. wynagrodzenie, podstawa preferencyjnego ZUS, progi podatkowe, kwota wolna 30 000 zł) utrzymujemy w jednym miejscu kodu, dlatego po każdej zmianie prawa wyniki aktualizują się w całym serwisie. Jeśli zauważysz rozbieżność z Twoim rozliczeniem — napisz; traktujemy to jak błąd do poprawy, a nie dyskusję o interpretacji.

Najczęstsze pytania

Czy na B2B zarobię więcej niż na etacie? Zwykle tak przy wynagrodzeniu powyżej ok. 8–10 tys. zł brutto etatowo — ale dopiero kalkulator zysku lub porównywarka form zatrudnienia pokażą różnicę w Twojej konkretnej sytuacji. Różnica rośnie, gdy masz realne koszty uzyskania przychodu (sprzęt, samochód, biuro).

Kiedy opłaca się ryczałt, a kiedy liniowy? Ryczałt wygrywa przy wysokim przychodzie i niskich kosztach — szczególnie w IT (stawka 12 % lub 8,5 %), usługach medycznych (14 %) i wolnych zawodach (17 %). Liniowy (19 %) ma sens, gdy koszty są duże albo wpadasz w drugi próg skali. Porównanie wariantów znajdziesz w artykule o formach opodatkowania.

Czy muszę od razu rejestrować się do VAT? Nie — do 240 000 zł rocznej sprzedaży obowiązuje zwolnienie podmiotowe. Rejestrację warto rozważyć, gdy klientami są firmy będące czynnymi podatnikami VAT i gdy masz istotne koszty obciążone VAT. Szczegóły w przewodniku o VAT-R.

Czy muszę wystawiać faktury przez KSeF? Od 1 kwietnia 2026 r. — tak, poza mikropodatnikami z miesięcznym fakturowaniem do 10 000 zł brutto (dla nich obowiązek startuje 1 stycznia 2027 r.). Faktury KSeF musisz umieć odbierać już od lutego 2026 r., niezależnie od własnego progu wejścia.